Chiều xuống, nắng vàng nghiêng qua những tàu lá xoài, rải xuống sân đất nện của lò võ Bình Định từng vệt loang lổ như mật. Gió từ phía sông Mỹ Tho thổi vào mang theo mùi nước phù sa, làm lay mấy cái bao cát bện rơm treo lủng lẳng nơi góc sân. Phan Cường ngồi trên bậc thềm đất, lấy khăn vắt vai lau mồ hôi sau buổi tập sáng, lòng còn vương vấn câu chuyện đêm qua — mấy tên môn sinh lớn của lò cứ rỉ rả sau lưng chàng, kẻ thì bĩu môi, người thì khịt mũi, ý nói chàng chẳng qua là thằng tỉnh lẻ võ ta múa may cho vui mắt.
Thầy Đội Khôi bước ra từ gian nhà tranh, tay cầm điếu thuốc rê chưa châm. Ông đứng giữa sân, đảo mắt một vòng nhìn đám đệ tử đang xúm lại, rồi cười khà một tiếng khàn khàn.
"Tụi bây cứ ưa nói lén sau lưng người ta. Đời võ một chữ thật. Muốn biết ai hơn ai thì xuống sân, đừng ngồi đó mà chỏ mỏ."
Cả lò im phắc. Đội Khôi quay sang Cường, ánh mắt sắc mà ấm:
"Cường, con có dám so vài chiêu với Tám Kiệt không? Nó là đại đệ tử của lò này, võ Bình Định cứng cựa nhứt đám. Con thắng được nó, thì từ rày trong sân này không ai dám hó hé nữa. Mà có thua, cũng chẳng ai cười con. So tài là để học, không phải để hơn thua."
Cường đứng dậy, phủi quần, cười cái nụ cười hút hồn quen thuộc:
"Thầy đã nói vậy thì con xin. Trời đất quỷ thần ơi, con cũng đương ngứa tay đây."
Tám Kiệt từ trong đám bước ra, vai u thịt bắp, ngực nở như cái lu, hai cánh tay rắn chắc gân guốc. Hắn nhìn Cường từ đầu tới chân với cái nhếch mép kiêu ngạo, bẻ cổ kêu răng rắc.
"Mày liệu hồn đó nghe. Tao không có nương tay với thằng ngoài đâu."
Cường khoanh tay, mắt sáng lên:
"Anh cứ tự nhiên. Em mà ngã thì em đứng dậy, chừng nào anh đánh em nằm luôn được mới thôi."
Đám môn sinh ồ lên. Năm Đẩu — cậu trai nhỏ thó nhanh nhẹn hay cười — vỗ tay đôm đốp, ghé tai mấy người bên cạnh nói nhỏ điều gì đó rồi cười khúc khích. Coi bộ trong lò cũng có người ngầm bênh chàng trai lạ.
Đội Khôi gạt một đường tay, hai người vào giữa sân. Ông ngồi xuống cái chõng tre kê bên gốc xoài, châm điếu thuốc, mắt lim dim mà thật ra dõi từng cử động.
"Hai đứa vô lễ trước đi. Học võ trước hết học cái lễ."
Cường chắp tay vái Đội Khôi một cái, rồi quay qua vái Tám Kiệt. Tám Kiệt cũng vái, nhưng cái vái cụt lủn, đầy vẻ coi thường.
Tiếng chiêng nhỏ vang lên một hồi. Trận đấu bắt đầu.
Tám Kiệt nhập cuộc ngay, không rào trước đón sau. Hắn bước tới với bộ tấn vững như trồng cây chuối, một quyền thẳng giáng vào ngực Cường, gió quyền rít lên nghe lạnh người. Đó là cái cương mãnh của võ Bình Định — đánh là đánh thật, đòn nào ra đòn nấy, không hoa mỹ.
Cường không đỡ trực diện. Chàng xoay người né sang một bên như con cá lách dòng nước, để nắm đấm của Tám Kiệt sượt qua mang tai. Cái mềm dẻo của võ ta là vậy — lấy nhu thắng cương, lấy né tránh chờ sơ hở. Né được một đòn, Cường lập tức thúc cùi chỏ vào sườn đối thủ.
"Bốp!"
Tám Kiệt hự một tiếng, lùi lại nửa bước. Đám đông ồ lên. Hắn cau mày, ánh mắt kiêu ngạo lúc nãy đã pha chút ngạc nhiên.
"Khá đó. Nhưng chừng đó ăn thua gì."
Hắn đổi thế, bước tấn liên hoàn, dồn Cường ra sát mép sân. Hai quyền hai cước nối nhau như sóng đánh, đòn nào cũng nặng như búa bổ. Cường chống đỡ chật vật, lưng đã chạm vào cái trụ tập. Một cú đá tạt của Tám Kiệt giáng trúng bắp đùi chàng, đau điếng. Cường loạng choạng, lảo đảo rồi ngã ngồi xuống đất, bụi tung mù mịt.
Đám môn sinh phe Tám Kiệt reo hò. Năm Đẩu nhăn mặt, lo lắng.
Nhưng Cường nhe răng cười, chống tay đứng dậy, phủi đít quần.
"Đau thiệt đó nghe anh. Mà em nói rồi, em ngã thì em đứng dậy."
Đội Khôi ngồi trên chõng, nhả một làn khói, gật gù không nói.
Trận đấu lại tiếp. Lần này Cường khôn hơn, không để bị dồn vào góc nữa. Chàng di chuyển vòng quanh, bước chân nhẹ như mèo, dụ Tám Kiệt phải xoay người liên tục. Cái sức mạnh cương mãnh của võ Bình Định lợi hại khi đối thủ đứng yên ăn đòn, nhưng nếu phải rượt theo một kẻ lanh lẹ thì lại tốn sức. Cường hiểu điều đó. Chàng cứ né, cứ lách, thỉnh thoảng điểm một đòn vào chỗ hiểm rồi rút ra ngay.
Tám Kiệt bắt đầu thở dốc, mồ hôi đầm đìa. Hắn nóng nảy, tung một quyền dốc hết sức vào mặt Cường. Đây chính là sơ hở mà Cường chờ đợi. Chàng nghiêng đầu né, đồng thời tay trái gạt cổ tay đối thủ chếch sang, tay phải luồn vào ôm lấy eo Tám Kiệt — định dùng một thế vật của võ ta để quật ngã.
Nhưng Tám Kiệt khỏe quá. Hắn gồng người, trụ vững như cây cổ thụ, rồi dùng sức lưng hất ngược lại. Cường bị bứng khỏi mặt đất, ngã lăn một vòng. Lần này ngã đau hơn, vai chàng đập xuống nền cứng, ê ẩm cả nửa người.
"Hô! Thua rồi! Thua rồi!" — mấy tên phe Tám Kiệt nhảy cẫng.
Cường nằm dưới đất, thở hồng hộc, miệng vẫn cười. Chàng nghĩ tới mẹ, tới những buổi trưa nắng cháy ngoài đồng, tới cây dao găm cán sừng của cha giấu trong bọc áo — cội nguồn dạy chàng rằng đã ngã thì phải đứng dậy, đã làm thì làm cho trót. Chàng chống tay, rồi lại đứng lên, dù đầu gối run run.
Đội Khôi nhả khói, mắt sáng lên. Ông nói khẽ, gần như chỉ mình ông nghe:
"Cái thằng này... lì thiệt."
Lần thứ ba vào trận, không khí khác hẳn. Cả sân lặng đi, chỉ còn tiếng thở của hai đấu thủ và tiếng gió lay tàu lá xoài. Tám Kiệt đã thấm mệt, nhưng vẫn còn dư sức, còn Cường thì người mỏi nhừ nhưng đầu óc lại tỉnh táo lạ thường. Chàng nhớ lời thầy Tư Đỗ ở quê dạy: "Võ ta thắng ở cái hiểm, cái bất ngờ. Đòn ra phải như rắn mổ, người ta thấy được thì coi như mình chết rồi."
Tám Kiệt lại lao tới, lần này chậm hơn vì đã đuối. Cường giả bộ lùi, ra vẻ sợ hãi, dụ hắn tiến thêm. Khi Tám Kiệt vừa vung quyền, Cường bất ngờ không né mà lao thẳng vào trong, thu mình thấp xuống. Cái khoảng cách gần khiến quyền của Tám Kiệt mất đà. Cường luồn dưới cánh tay hắn, dùng cả thân người xoay một vòng, đồng thời móc chân ngoặt vào cổ chân Tám Kiệt — đây là đòn "tảo địa" hiểm hóc của võ ta, quét chân đối thủ trong lúc nó dồn trọng tâm về phía trước.
Tám Kiệt mất thăng bằng, cả tấm thân vạm vỡ chao đảo. Cường nhân đà, vai thúc mạnh vào ngực hắn. Tám Kiệt ngã ngửa ra sau, đập lưng xuống đất "rầm" một cái, bụi tung lên mù. Chưa kịp gượng, Cường đã chồm tới, một tay đè vai hắn xuống, một nắm đấm dừng lại ngay trước mặt — không đánh, chỉ ghìm lại.
Cả sân lặng ngắt. Rồi vỡ òa.
"Thắng rồi! Thằng Cường thắng rồi!" — Năm Đẩu nhảy lên hò hét, mặt đỏ gay.
Cường thu nắm đấm, đứng dậy, chìa tay ra cho Tám Kiệt:
"Anh em mình so cho vui, có gì đâu. Anh đỡ em dậy hồi nãy thì giờ em đỡ anh."
Tám Kiệt nằm dưới đất, ngực phập phồng, nhìn bàn tay Cường chìa ra hồi lâu. Cái kiêu ngạo trong mắt hắn tan biến, thay vào đó là vẻ phục thật lòng của một kẻ trọng sức mạnh. Hắn nắm lấy tay Cường, để chàng kéo dậy, rồi cười xòa, đập vai chàng một cái rõ mạnh.
"Cha... mày lì thiệt nghe. Tao đè mày ngã hai lần mà mày cứ đứng lên hoài. Cái đòn quét chân hồi nãy lẹ quá, tao không kịp coi. Được, tao phục mày."
Đám môn sinh xúm lại, đứa thì xoa vai Cường, đứa thì hỏi han cái đòn tảo địa. Mấy tên hồi nãy còn bĩu môi giờ cũng cười xởi lởi, chẳng ai còn dám nói chàng là "thằng tỉnh lẻ múa may" nữa.
Đội Khôi đứng dậy khỏi chõng tre, vứt cái tàn thuốc rê xuống đất, di chân dập tắt. Ông tiến lại giữa sân, vỗ tay mấy cái, cười lớn, tiếng cười khàn mà sảng khoái:
"Hay! Hay lắm! Trận này hay hơn coi hát bội."
Ông quay sang đám đệ tử, giọng nghiêm lại:
"Tụi bây thấy chưa? Cường nó võ ta, người ta tưởng mềm èo, vậy mà cái mềm đó nuốt được cái cứng của tụi bây. Cường thua ở sức, mà thắng ở cái đầu, ở cái lì, ở cái biết chờ thời. Võ không phải chỉ có khỏe. Tám Kiệt khỏe hơn nó, nhưng nóng nảy nên hớ. Học cái đó cho tao."
Tám Kiệt cúi đầu: "Dạ, con nhớ thầy."
Đội Khôi quay lại nhìn Cường, ánh mắt ấm áp như nhìn một người bạn vong niên hơn là một kẻ qua đường.
"Cường, con võ ta hay thiệt, mà còn thô. Mấy cái đòn của con hiểm nhưng chưa đủ nặng, gặp người cứng cựa như Tám Kiệt thì hơi đuối. Con chịu khó, ta truyền cho con vài thế tấn pháp với mấy đòn cương của Bình Định, bổ vô cái nhu của con. Nhu cương hợp lại, sau này không ai cản nổi con đâu."
Cường nghe vậy, mừng rỡ ra mặt. Chàng chắp tay vái thầy một cái thật sâu:
"Trời đất quỷ thần ơi, vậy còn gì bằng. Con đội ơn thầy. Thầy chịu chỉ thì con học tới chết cũng học."
Đội Khôi cười khà, đưa tay vỗ vai chàng:
"Từ rày con cứ ở đây với ta. Lò võ này nghèo, cơm rau cá mắm mà no bụng, có chỗ ngủ, có chỗ tập. Con phụ ta dạy mấy đứa nhỏ, ta truyền nghề cho con. Khách quý đó nghe, không phải ai ta cũng nhận."
Năm Đẩu chạy đi múc một gáo nước mưa từ cái lu sau hè, đem ra cho Cường. Chàng tu một hơi, nước mát chảy xuống cổ họng khô khốc, người mỏi nhừ mà lòng thì khoan khoái lạ thường. Lần đầu tiên kể từ cái đêm định mệnh ở quê, Cường thấy mình có một chỗ để dừng chân, có người coi trọng, có cái nghề để học. Chàng nghĩ tới mẹ, nghĩ tới Thị Sương đang chờ ở quê, lòng thầm hứa sẽ luyện cho thành tài, gây dựng sự nghiệp rồi có ngày ngẩng mặt trở về đón hai người.
Chiều tà, mặt trời lặn dần sau những hàng dừa nước phía bờ sông, nhuộm cả khoảng sân một màu cam ấm. Đám môn sinh xúm quanh Cường, người hỏi chuyện quê quán, người gặng hỏi mấy đòn võ ta. Cường vốn dẻo miệng, kể chuyện có duyên, làm cả lò cười rần rần. Tám Kiệt giờ đã thân hẳn, ngồi bên cạnh, thỉnh thoảng chêm vào vài câu trêu chọc.
Chỉ có một điều, khi ai đó hỏi gặng chàng từ đâu tới, sao lại lưu lạc xuống Mỹ Tho, Cường chỉ cười khà rồi nói lảng sang chuyện khác. Cái đêm máu nhuộm dưới ánh trăng nơi sân sau dinh cơ Hương quản Tỏi, chàng giấu kín trong lòng như giấu một vết thương chưa lành. Đội Khôi tinh ý, thấy nét mặt chàng thoáng đổi, cũng chẳng gặng thêm. Người từng trải như ông hiểu rằng ai lang bạt cũng có một cái dĩ vãng không muốn nhắc.
Đêm ấy, Cường được dọn cho một chỗ ngủ trong gian nhà tranh, ngay cạnh chỗ binh khí treo dọc vách. Nằm trên manh chiếu mới, nghe tiếng côn trùng rỉ rả ngoài vườn xoài, lần đầu chàng ngủ một giấc không giật mình. Cây dao găm cán sừng của cha vẫn để dưới gối, như một lời nhắc về cội nguồn và về cái đêm chàng buộc phải bỏ xứ ra đi.
Nhưng giữa lúc lò võ chìm vào yên giấc, ngoài rìa chợ Mỹ Tho, dưới ánh trăng hạ tuần mờ nhạt, một bóng người lặng lẽ men theo con đường đất dẫn về phía vườn xoài. Gã đàn ông mặt rỗ, dáng đi gọn lẹ như mèo rừng, dừng lại bên gốc me già cách lò võ một quãng. Hắn đưa bàn tay có vết sẹo dài lên vuốt cằm, mắt híp lại nhìn về phía ánh đèn dầu leo lét trong gian nhà tranh.
Sáu Thẹo nhếch một nụ cười lạnh, lẩm bẩm trong cổ họng:
"Lò võ Đội Khôi... đúng là chỗ này rồi. Thằng nhỏ giỏi võ ta. Hứ, có người chịu trả bạc nặng để lấy cái mạng mày đó nghe, thằng oắt con. Cứ từ từ, tao không vội..."
Hắn lùi vào bóng cây, đứng đó một lúc thật lâu, ghi nhớ từng lối đi, từng góc rào, rồi mới quay gót khuất vào màn đêm, để lại sau lưng tiếng dế kêu rỉ rả và một lò võ vẫn đang say ngủ, chẳng hề hay biết tai họa đã lặng lẽ tìm tới ngoài đầu ngõ.