Ghe bầu xuôi dòng hai ngày một đêm thì cập bến Sa Đéc.
Cường ngồi nơi mũi ghe, gió sông lồng lộng thổi tung mái tóc, mắt chàng dõi theo hai bờ vườn cây trĩu trái nối nhau chạy dài tít tắp. Đất Sa Đéc trù phú hơn chàng tưởng. Những vườn nhãn, vườn cam xanh um ven sông, những căn nhà ngói thấp thoáng sau hàng cau, ghe thuyền chở đầy lúa gạo, trái cây nối đuôi nhau như mắc cửi. Chợ Sa Đéc hiện ra với bờ kè đá, dãy phố tiệm tạp hóa của người Hoa treo biển chữ đỏ, tiếng rao hàng, tiếng mặc cả, mùi mắm muối, mùi trái chín ngọt lừ quyện vào nhau trong nắng sớm.
"Trời đất quỷ thần ơi, đất này coi bộ làm ăn được à nghen," Cường lẩm bẩm, lòng nhẹ đi đôi chút sau những ngày lênh đênh nặng trĩu.
Theo lời dặn của thầy Đội Khôi, chàng hỏi thăm tới vựa lúa của ông Tám Thà nơi đầu chợ. Vựa lúa lợp tôn rộng thênh thang, nhưng lúc Cường tới thì cả một góc vách đang bị dỡ ra, thợ mộc đang cưa đục ầm ĩ, mái dột vá lại lổn nhổn.
Ông Tám Thà là người tầm năm mươi, da nâu, râu lưa thưa, vận áo bà ba nâu sờn, đang đứng coi thợ. Nghe Cường nhắc tên Đội Khôi, ông húng hắng ho mấy tiếng rồi mừng rỡ vỗ vai chàng:
"À, té ra là người của anh Khôi gửi gắm. Anh ấy có biên thư cho qua hay rồi. Chú em coi bộ chắc nịch dữ ha, khá khá." Ông ngó nghiêng Cường từ đầu tới chân, gật gù. "Ngặt một nỗi, vựa qua đang sửa, lúa mới chưa về, chừng nửa tháng nữa mới chạy hàng được. Bây giờ qua chưa có việc cho chú em làm liền đâu."
Cường thoáng chột dạ. Trong túi chàng chỉ còn vài cắc lẻ chú Bảy Ghe dúi cho thuở trước, cộng mấy đồng bạc của mẹ, tiêu pha dè sẻn cũng chẳng được mấy nỗi.
Ông Tám Thà nhìn vẻ mặt chàng, hiểu ý, lại ho khan rồi cười:
"Đừng có lo. Qua có bà con thân thích, là mợ Tư Diệu, vợ cậu Tư Hơn buôn lúa gạo bự nhứt vùng này. Cậu Tư đi buôn tận Nam Vang, cả tháng trời mới về, nhà cửa kho tàng bỏ không, chỉ có mợ với con ở giúp việc trông coi. Mợ đương cần kiếm người đàn ông khỏe mạnh, tin cẩn để coi sóc nhà cửa, canh kho hàng. Chú em qua đó làm đỡ ít bữa, ăn ở có chỗ tử tế, chờ vựa qua xong rồi qua kêu về. Được hông?"
Cường chắp tay cảm tạ. Người đất khách mà được chỉ chỗ ăn ở, còn gì hơn. Ông Tám Thà sai một thằng nhỏ dẫn chàng tới nhà mợ Tư.
*
Nhà mợ Tư Diệu nằm cuối một con đường đất rợp bóng cây, quay mặt ra khúc sông rộng. Đó là một căn nhà ngói ba gian khang trang, tường vôi vàng, cửa gỗ chạm, sân lát gạch tàu rộng rãi. Quanh nhà là vườn cây ăn trái rậm rạp — nhãn, vú sữa, mận, dừa — xanh um che khuất cả nắng, tiếng chim ríu rít. Phía sau nhà có dãy kho lợp tôn chứa lúa gạo, và một bến nước riêng lát đá xuống tận mé sông. Cảnh vật giàu có, kín đáo, nhưng vắng vẻ lạ thường.
Thằng nhỏ gọi cổng. Một lúc, từ trong nhà bước ra một người đàn bà.
Cường khẽ chững người lại.
Mợ Tư Diệu chừng ba mươi tuổi, dáng người đầy đặn, da trắng mịn như trứng gà bóc. Mợ vận chiếc áo dài lụa màu mỡ gà, eo thắt làm nổi rõ đường cong mềm mại, cổ áo hé ra làn da trắng ngần. Khuôn mặt mợ tròn trịa, đôi mắt lá răm hơi xếch, môi đỏ tự nhiên, toát ra cái vẻ mặn mà từng trải của một người đàn bà đang độ chín. Mợ đưa tay vén món tóc mai, ánh mắt lướt qua Cường một lượt từ đầu tới chân, dừng lại nơi đôi vai rộng và làn da bánh mật rắn chắc của chàng. Một thoáng gì đó loé lên trong đáy mắt ấy.
"Chú em này là người ông Tám Thà gửi qua hả?" Giọng mợ trong, hơi kéo dài, ngọt như mía lùi.
"Dạ thưa mợ. Con tên Cường, ở Mỹ Tho... à, ở xa tới, nhờ ông Tám với thầy con giới thiệu." Cường chắp tay, cúi đầu lễ phép, nhưng vẫn kịp nhận ra cái nhìn của mợ chủ nhà có gì đó khang khác.
"Cường... cái tên nghe khỏe à nghen." Mợ Tư mỉm cười, hàm răng đều như hạt bắp. "Vô nhà đi. Đứng chi ngoài nắng cho khổ."
Mợ dẫn chàng đi một vòng quanh nhà, chỉ vẽ công việc. Nào là sáng chiều quét tước sân vườn, gánh nước, coi sóc mấy gốc cây; nào là đêm hôm canh chừng kẻ trộm bởi nhà neo người mà của cải lại nhiều; nào là trông coi dãy kho lúa gạo phía sau. Mợ nói chậm rãi, thi thoảng lại liếc nhìn Cường, khi thì chỉ tay vào kho khiến tay áo lụa trượt xuống để lộ cổ tay tròn lẳn đeo vòng vàng, khi thì đứng sát lại chỉ cây chỉ cối khiến mùi dầu thơm thoang thoảng từ tóc mợ phả vào mũi chàng.
Cường giả bộ vô tư, chăm chú nghe, dạ vâng từng tiếng, nhưng trong bụng đã nhận ra. Chàng tuy mới mười tám nhưng vốn lanh lợi, lại sẵn cái khiếu đào hoa trời cho, đời người đàn bà cô đơn nhìn chàng kiểu gì chàng đoán được cả. Lòng chàng vừa cảnh giác, vừa rạo rực một thứ cảm giác lạ lùng khó gọi tên.
"Trời đất, mợ này coi bộ..." chàng nghĩ thầm rồi vội dằn lại, nhắc mình rằng mình tới đây làm thuê kiếm sống, lại đương mang án trên đầu, chớ có sinh chuyện.
Trong nhà còn có con Mén, người ở giúp việc bếp núc, một người đàn bà chừng băm lăm, gầy đen, ít nói. Nhưng con Mén chỉ làm ban ngày, chiều tối lại về nhà mình ngoài xóm, để lại căn nhà lớn chỉ có mợ Tư với Cường.
*
Bữa cơm chiều dọn ra nơi gian giữa. Mợ Tư bảo Cường ngồi cùng mâm, viện cớ "nhà neo người, ăn riêng làm chi cho buồn". Mâm cơm tươm tất khác hẳn bữa cơm hẩm chàng quen ăn ở quê: cá lóc kho tộ, canh chua bông điên điển, thịt heo quay giòn rụm. Mợ gắp thức ăn cho chàng luôn miệng, hỏi han chuyện quê quán, gia cảnh.
Cường khôn khéo trả lời, kể chuyện này chuyện kia cho qua, giấu nhẹm cái án mạng và lai lịch thật. Chàng vốn dẻo miệng, lại có tài kể chuyện vui, khiến mợ Tư cười khúc khích mãi không thôi.
"Chú em ăn nói có duyên dữ à," mợ vừa rót cho chàng chén nước trà vừa nói, mắt long lanh dưới ánh đèn dầu. "Tui cứ tưởng người làm là cộc cằn ít nói, ai dè chú em lanh lợi quá chừng. Cậu Tư nhà tui đi buôn quanh năm, nhà cửa hiu quạnh, có người như chú em đỡ buồn tay buồn chân biết mấy."
"Dạ, mợ quá khen. Con thân làm mướn, chỉ mong làm sao cho mợ vừa lòng, có cơm ăn chỗ ở là phước rồi," Cường đáp, mắt vẫn cụp xuống chén cơm, ra điều chân chất.
Mợ Tư nhìn chàng hồi lâu, khẽ thở dài, cái thở dài rất nhẹ mà như chứa cả một nỗi cô đơn dài dằng dặc của người đàn bà son rỗi giữa căn nhà rộng đầy của cải.
Cơm nước xong, trời đã sẩm tối. Tiếng chim đã lặng, chỉ còn tiếng nước sông vỗ ì oạp vào bờ kè đá và tiếng côn trùng rỉ rả trong vườn. Con Mén thu dọn chén bát rồi cáo từ về nhà. Cánh cổng gỗ khép lại, căn nhà ngói chìm vào một thứ tịch mịch nao lòng. Đèn dầu thắp lên ở mấy gian, ánh sáng vàng vọt hắt bóng người dài thượt trên vách vôi.
Mợ Tư chỉ cho Cường gian buồng nhỏ phía chái đông, kê một bộ ván gõ, làm chỗ chàng nghỉ. Buồng của mợ ở chái tây, cách nhau cái gian giữa thờ phụng và một dãy hành lang lát gạch.
"Chú em nghỉ cho khỏe. Có gì kêu tui," mợ nói, đứng nơi ngạch cửa, tay vịn khung gỗ, ánh đèn hắt lên khiến đường cong của thân hình mợ in bóng mềm mại. Mợ nhìn chàng thêm một thoáng nữa, đôi mắt lá răm như muốn nói điều gì, rồi mới quay gót, tiếng guốc gỗ lộc cộc xa dần.
Cường thở phào, ngả lưng xuống bộ ván. Cả ngày đường mệt nhoài, vậy mà chàng không tài nào chợp mắt. Hơi nóng mùa hè hầm hập, tiếng nước sông, tiếng dế, và cả cái mùi dầu thơm phảng phất của mợ Tư cứ quẩn quanh trong đầu chàng. Chàng nhắm mắt, cố nghĩ tới mẹ, tới Thị Sương nơi quê nhà, tới mảnh khăn vá nàng trao và câu hát "Ầu ơ... ví dầu cầu ván đóng đinh" còn văng vẳng bên tai. Lòng chàng chợt quặn lên một nỗi nhớ và một nỗi day dứt khôn nguôi.
"Sương ơi, anh đi rồi chừng nào mới về được với em đây..." chàng thầm nghĩ, mắt cay xè trong bóng tối.
Chàng đặt tay lên ngực, nơi giắt con dao găm cán sừng của cha. Hơi sừng mát lạnh truyền vào lòng bàn tay khiến chàng vững dạ đôi chút. Cội nguồn của chàng, lời dặn của mẹ, tất cả nằm gọn trong con dao ấy.
Đêm mỗi lúc một khuya.
Đúng lúc chàng vừa thiu thiu, mắt nặng trĩu sắp chìm vào giấc, thì tai chàng — đôi tai thính nhạy của kẻ học võ — chợt bắt được một âm thanh.
Tiếng chân.
Tiếng bước chân rất nhẹ, rất khẽ, như cố không gây tiếng động, đang lần theo dãy hành lang lát gạch ngoài kia. Bước... rồi ngừng. Bước... rồi lại ngừng. Tiếng vạt áo lụa sột soạt khe khẽ. Một mùi hương dầu thơm thoang thoảng theo gió luồn qua khe cửa.
Cường giật mình bừng tỉnh, tim đập thình thịch. Chàng nằm im, nín thở, tay theo bản năng đã siết chặt lấy chuôi dao. Đầu óc chàng quay cuồng — kẻ trộm chăng? Hay là... Sáu Thẹo mặt rỗ đã lần ra tới đây, tới đòi mạng chàng giữa đêm hôm khuya khoắt này?
Tiếng chân càng lúc càng gần buồng chàng. Một bóng người dừng lại ngay sau cánh cửa khép hờ. Cường nghe rõ cả hơi thở khe khẽ, dồn dập của người ngoài kia.
Rồi cánh cửa gỗ từ từ hé mở, cọt kẹt một tiếng nhỏ trong đêm tịch mịch, để lọt vào một vệt sáng đèn dầu vàng vọt và một bóng dáng mềm mại in trên ngưỡng cửa...
Cường nắm chặt con dao, người căng như dây cung, chậm rãi ngồi bật dậy.