Trăng mười sáu tròn vành vạnh treo lơ lửng trên ngọn dừa, rải xuống mặt kênh một dải bạc lóng lánh. Gió đêm từ phía đồng thổi về mát rượi, mang theo mùi bùn non, mùi lúa chín và cái hương ngai ngái của hoa cau đầu hè. Cả làng Rạch Giá chìm trong giấc ngủ, chỉ còn tiếng côn trùng rỉ rả và tiếng nước vỗ ì oạp vào mấy chiếc xuồng buộc nơi bến.
Phan Cường ngồi tựa gốc bần già nơi bến nước đầu làng, một chân co một chân duỗi, miệng ngậm cọng cỏ nhấm nháp. Cây dao găm cán sừng của cha giắt nơi lưng quần, lành lạnh sát da. Lòng chàng cứ bồn chồn, hết ngó lên trăng lại ngó về phía con đường mòn dẫn xuống xóm dưới. Cái buổi sáng bên giếng làng — ánh mắt đỏ ngầu thèm khát của cậu Ba Tỏi dán vào Sương — vẫn còn ám ảnh chàng. Nhưng giờ đây, dưới ánh trăng dịu dàng này, cái dự cảm chẳng lành ấy như tan loãng đi, nhường chỗ cho một thứ rộn ràng khác trong lồng ngực.
Tiếng chân nhẹ trên cỏ. Cường ngẩng phắt lên. Thị Sương đó, trong tấm áo bà ba màu cau khô bạc thếch, tóc bới gọn cài cây trâm gỗ, đứng nép sau bụi ô rô, mắt đen tròn long lanh dưới trăng.
— Bậu tới rồi. — Cường bật dậy, miệng cười hút hồn. — Tui tưởng bậu sợ ma không dám đi.
Sương đưa tay vuốt mấy sợi tóc lòa xòa, giọng nhỏ rịm:
— Em... em ra coi cha em ngủ chưa rồi mới dám đi. Cha em đêm nay ho dữ lắm anh à...
Nghe nàng nhắc cha bệnh, lòng Cường chùng xuống. Chàng kéo nàng ngồi xuống tấm rễ bần nổi u lên như chiếc ghế, cách chàng một quãng vừa phải, đúng cái khoảng cách e ấp của trai gái thôn quê chưa dám gần.
— Cha bậu uống thuốc của thầy lang Bằng chưa? — Cường hỏi, giọng dịu hẳn.
— Dạ uống rồi, mà nhà hết tiền hốt thuốc. — Sương cúi đầu, ngón tay bứt bứt vạt áo. — Ổng Hương quản còn cho người tới đòi lúa nợ. Mẹ em khóc hoài.
Cường nghiến hàm. Cái họ Tỏi đó như con đỉa đói, hút máu khắp làng. Nhà chàng cũng nợ, nhà Sương cũng nợ, nhà ông Sáu Đặng già lụ khụ cũng bị Bảy Cồ trừ lúa oan. Chàng siết bàn tay lại, rồi lại thở ra, nhớ lời mẹ dặn dằn cái tính nóng. Đêm nay chàng không muốn nhắc tới chuyện buồn nữa.
— Thôi, — chàng vỗ vai mình một cái cho nhẹ lòng, cười khà khà, — đêm trăng đẹp vầy mà bậu cứ nói chuyện rầu. Bậu hát đi. Hôm bữa bậu nói bậu mơ theo gánh hát mà tui có nghe bậu hát bao giờ đâu.
Sương đỏ mặt, lắc đầu nguầy nguậy:
— Thôi anh à, em hát dở lắm. Cười chết.
— Trời đất quỷ thần ơi, — Cường trợn mắt giả vờ, — bậu mà hát dở thì cả cái xứ Rạch Giá này câm hết. Hát đi mà. Có trăng có gió làm chứng, tui có cười tui làm con chó.
Nàng phì cười, cái cười làm hai má lúm đồng tiền hiện ra dưới trăng. Rồi nàng quay mặt ra phía kênh, hai tay đặt lên gối, ngập ngừng một lúc lâu. Tiếng gió ngừng. Côn trùng như cũng nín. Và rồi, từ đôi môi nhỏ ấy, một làn điệu cất lên — khe khẽ thôi, run run thôi, nhưng ngọt như mật ong rừng:
*"Ai đem con sáo sang sông... để cho... để cho con sáo sổ lồng nó bay..."*
Câu Lý con sáo cũ rích mà bà nào ở xứ này cũng hát, vậy mà từ giọng Sương nó như mới tinh, như được nàng thổi vào đó cả nỗi niềm con gái. Tiếng ngân cuối câu kéo dài, vương vấn, lượn theo gió rồi tan vào mặt nước trăng. Cường ngồi chết lặng. Cọng cỏ trong miệng rớt lúc nào không hay. Chàng vẫn ngó đời, ngó được khối cô gái đẹp, nhưng chưa khi nào trái tim chàng bị một thứ gì đó bóp nghẹt êm ái như lúc này.
Nàng hát hết một đoạn rồi ngưng, hai tay che mặt vì mắc cỡ.
— Em hát bậy bạ, anh đừng có chê.
Cường không nói được câu nào. Mãi một lúc chàng mới buột miệng, giọng khàn đặc:
— Sương... bậu hát hay quá trời. Tui... tui nghe mà nổi da gà nè. — Chàng đưa cánh tay ra cho nàng coi, rồi cười ngượng. — Bậu mà lên gánh hát thì khối ông công tử mê chết.
— Em đâu dám mơ cao vậy. — Sương cụp mắt. — Nhà em nghèo, cha lại bệnh. Mơ theo gánh hát chỉ là mơ cho vui thôi anh à. Đời con gái nhà tá điền như em, rồi cũng gả cho ai đó trong làng, làm dâu, cấy gặt cả đời...
Câu nói buông ra nhẹ tênh mà nghe sao cay đắng. Cường im lặng. Trong đầu chàng bỗng dậy lên cái mộng giang hồ mà chàng vẫn ấp ủ — cái mộng lớn lao mơ hồ về một nơi nào đó xa lắc, nơi người ta không phải cúi đầu trước Hương quản Tỏi, nơi một thằng con tá điền như chàng có thể ngẩng mặt làm người. Sài Gòn. Cái tên đó như có ma lực.
— Sương nè, — chàng quay sang, ánh mắt sáng quắc dưới trăng, — tui nói cái này bậu đừng cười tui khùng. Tui... tui tính lên Sài Gòn.
Sương giật mình ngẩng lên:
— Lên Sài Gòn? Chi vậy anh?
— Lập nghiệp chớ chi. — Cường ngồi thẳng dậy, giọng hăm hở. — Tui nghe người ta nói trên đó làm ăn dễ lắm. Bến tàu cần người bốc vác, chợ búa cần người gánh thuê, lò võ cần người dạy. Tui có sức, có võ, tui đâu có ngán cái gì. Tui lên đó làm lụng, dành dụm ít năm, có chút vốn liếng rồi tui về.
— Về làm chi? — Nàng hỏi, tim đập rộn.
Cường nhìn thẳng vào mắt nàng. Cái nhìn đó làm Sương nóng bừng cả mặt, vội cúi xuống.
— Về cưới bậu. — Chàng nói, đơn giản vậy thôi, mà chắc nịch như đóng đinh vào cột. — Cưới bậu đàng hoàng, có mâm có quả, có heo có rượu, rước bậu về làm vợ tui chớ không phải lén lén lút lút như vầy. Rồi tui đón má tui về phụng dưỡng. Tui... tui không muốn má tui còng lưng cấy mướn cho cái nhà họ Tỏi tới chết.
Sương nghe mà nước mắt ứa ra hồi nào không hay. Nàng vội quay mặt đi, lấy vạt áo chấm chấm khóe mắt. Cái thằng Cường này, ngày thường cười cợt lém lỉnh là vậy, ai dè nói chuyện tương lai nghe nghiêm túc, nghe ấm áp đến nhường này. Một cô gái nhà nghèo như nàng, có nằm mơ cũng đâu dám nghĩ có người đàn ông nói với mình những lời như thế.
— Anh... anh nói thiệt hay nói chơi? — Nàng hỏi, giọng nghẹn.
— Tui mà nói chơi với bậu tui làm con chó. — Cường lại thề, lần này không cười. Chàng rút cây dao găm cán sừng nơi lưng ra, đặt ngang lòng bàn tay, đưa lên dưới trăng. — Bậu thấy con dao này không? Của cha tui để lại đó. Cha tui dạy tui đường quyền, dạy tui làm người phải có nghĩa khí, một lời nói ra là một lời. Tui lấy cây dao của cha tui ra, tui thề với bậu trước trăng trước nước: tui Phan Cường, ngày nào còn sống, tui nhứt định lên Sài Gòn làm nên cơ nghiệp rồi về cưới bậu. Nếu tui nuốt lời, trời tru đất diệt.
Sương hốt hoảng chụp lấy tay chàng, đẩy con dao xuống:
— Đừng anh! Đừng thề độc vậy! — Nàng run run. — Em tin anh mà. Em tin...
Bàn tay nhỏ bé của nàng đặt lên bàn tay rắn chắc của chàng. Hơi ấm truyền qua truyền lại. Cả hai cùng sững người, rồi cùng đỏ mặt, vội rụt tay ra. Nhưng cái khoảng cách e ấp lúc nãy đã không còn nữa. Sương xích lại gần hơn một chút, đầu hơi nghiêng, gần như tựa vào vai chàng mà không dám tựa hẳn.
— Vậy... em chờ anh. — Nàng nói khẽ, như nói với chính mình. — Anh đi bao lâu em cũng chờ. Anh nhớ con dao của anh, em cũng nhớ. Mai mốt anh có đi xa, nghe tiếng ai hát Lý con sáo, anh nhớ tới em nghen.
— Tui nhớ. — Cường gật đầu lia lịa. — Cái giọng của bậu tui nhớ tới già. Đi tới đâu nghe ai hát bài đó tui cũng tưởng là bậu.
Hai người ngồi im lặng bên nhau dưới trăng. Gió thổi qua vườn dừa xào xạc, lá dừa cọ vào nhau nghe như tiếng ai thì thầm. Mặt kênh phẳng lặng, trăng trôi lững lờ trên đó, thi thoảng một con cá quẫy đuôi làm tan vỡ vầng trăng ra trăm mảnh bạc rồi nó lại liền lại. Cường nghe tim mình đập thình thịch. Chàng lén liếc sang Sương. Dưới ánh trăng, làn da ngăm của nàng như được dát một lớp sáng mịn màng, đôi môi hé ra như cánh hoa. Chàng nuốt nước miếng, cái tay vô thức nhích lại gần định nắm tay nàng lần nữa —
— Anh Cường! Anh Cường ơi! Ủa, anh ngồi đây với ai vậy?
Một giọng con gái lảnh lót vang lên từ con đường mòn, phá tan cái không khí êm ái như nhung. Cả hai giật bắn người, vội bật ra xa nhau. Cường quay lại, thấy một bóng người đỏng đảnh trong tấm áo bà ba bông sặc sỡ, tay cầm chiếc quạt mo phe phẩy, dáng đi õng ẹo — là Bé Tám, con gái chủ quán cơm đầu chợ làng.
Cô nàng mười tám tuổi này từ lâu đã mê Cường như điếu đổ, hễ thấy bóng chàng đâu là kiếm cớ tới gần. Bé Tám liếc Sương một cái sắc lẻm, rồi cong cớn:
— Khuya lơ khuya lắc còn ra bờ kênh ngồi. Trai chưa vợ gái chưa chồng mà rủ rê nhau vầy, người ta đồn um lên cho coi.
Sương mắc cỡ đỏ bừng, đứng phắt dậy:
— Tui... tui về. Khuya rồi.
— Khoan đã Sương! — Cường vội đứng lên, nhưng Sương đã cúi đầu chào, vén áo chạy lúp xúp về phía xóm dưới, bóng nhỏ nhắn lẫn vào tán dừa tối.
Cường quay phắt lại, mặt sa sầm:
— Bé Tám, em phá đám hoài. Khuya lơ rồi em ra đây làm gì?
Bé Tám chu môi, ngồi phịch xuống cái rễ bần Sương vừa ngồi, quạt phành phạch:
— Em đi soi ếch ngang qua, thấy anh nên ghé chơi. Bộ con nhỏ Sương xóm dưới đẹp lắm sao mà anh mê dữ vậy? Da đen thui hà. — Cô nàng liếc xéo, giọng đầy ghen tị. — Anh mà ưng em, ba em cho cái quán cơm, anh khỏi cần cày cấy chi cho cực thân.
Cường lắc đầu, dở khóc dở cười. Cái con nhỏ này lúc nào cũng vậy. Chàng vỗ đầu nó một cái nhẹ như vỗ đầu em gái:
— Em còn con nít, lo mà phụ má em bán cơm. Đừng có ăn nói bậy bạ chuyện vợ chồng nữa, người ta cười cho.
— Em mười tám rồi đó nha! Con nít gì! — Bé Tám phụng phịu giậm chân.
Cường chỉ cười khà khà, chẳng buồn đôi co. Lòng chàng còn vương vít cái khoảnh khắc êm đềm với Sương lúc nãy, đâu còn tâm trí mà đùa với Bé Tám. Chàng định đứng dậy đi về, thì bỗng nghe trong lùm dừa phía sau có tiếng động khẽ — như tiếng chân ai đó giẫm lên lá khô, rồi vội rút lui.
Cường đứng phắt dậy, một tay theo phản xạ rờ lên cán dao găm sau lưng. Chàng đảo mắt nhìn quanh. Vườn dừa tối om, chỉ có bóng lá lay động. Nhưng cái cảm giác có ai đó rình rập làm sống lưng chàng lạnh toát.
— Ai đó? — Chàng quát khẽ, bước về phía lùm cây.
Im lặng. Chỉ có gió. Nhưng dưới một gốc dừa cách đó không xa, một bóng người mặt rỗ vừa lủi nhanh ra phía bờ ruộng, núp sau bờ đê — chính là Bảy Cồ, tay quản gia của Hương quản Tỏi. Hồi chiều, cậu Ba Tỏi đã gọi hắn lại, nhét vào tay hắn mấy cắc bạc, dằn giọng: "Mày đi dò coi con nhỏ ở giếng làng sáng nay nó ở xóm nào, nhà nào, con cái nhà ai. Tao ưng nó. Tao phải có nó."
Bảy Cồ vừa thấy rõ con nhỏ Sương từ bờ kênh chạy về phía xóm dưới. Hắn nhếch mép cười khoái trá trong bóng tối, rồi lặng lẽ lủi đi.
Cường tần ngần một lúc, không thấy gì nữa, cho là mình nghe lầm tiếng con mèo hoang. Nhưng cái dự cảm chẳng lành lại nhen lên trong lòng chàng, dai dẳng như đỉa đói. Chàng ngước nhìn vầng trăng tròn vành vạnh trên ngọn dừa, lòng vừa lâng lâng hạnh phúc vì lời hẹn ước, vừa nặng trĩu một nỗi bất an mơ hồ không gọi được thành tên.
— Anh Cường, về thôi, khuya rồi muỗi cắn chết. — Bé Tám càu nhàu phía sau.
Cường "ừ" một tiếng cho qua chuyện, bước theo con đường mòn về làng. Trăng vẫn sáng, gió vẫn lành, tiếng Lý con sáo của Sương dường như còn vương vất đâu đây trong gió đêm. Chàng đâu hay rằng, chỉ vài hôm nữa thôi, dưới chính vầng trăng này, một đêm máu sẽ ập xuống, cuốn phăng cả cái mộng giang hồ êm đẹp lẫn lời hẹn ước bên bờ kênh — và đẩy chàng vào kiếp lưu lạc tha hương biền biệt.