Đêm ấy trăng lên muộn. Cường ngồi nơi bến nước nhỏ dưới gốc bần già, dỗ mãi Thị Sương mới nguôi cơn nức nở. Tiếng khóc của nàng nghẹn lại từng hồi như con chim non lạc tổ, làm lòng chàng thắt lại. Chàng đưa bàn tay chai sạn lau nước mắt trên gò má nàng, giọng dịu xuống:
— Nín đi Sương. Có anh đây. Cái thằng Ba Tỏi đó có là ông trời con đi nữa, nó cũng không đụng được sợi tóc của em.
Sương ngước lên, đôi mắt đen tròn còn long lanh nước. Nàng lắc đầu, giọng run run:
— Anh không biết đâu... Nhà nó lớn lắm. Một tiếng nói của ông Hương quản là cả xóm dưới này khốn đốn. Tía em đang bệnh, má em thì sợ... Em chỉ sợ liên lụy tới anh, tới bác Mén.
Cường nắm chặt hai bàn tay nhỏ nhắn của nàng trong tay mình. Chàng nhìn ra mặt kênh đen thẫm, nơi vài ánh sao lay động trên làn nước, mà lòng dậy lên một nỗi căm gan. Cái dự cảm mơ hồ từ đêm trăng trước nay đã hiện hình rõ rệt — đen như đám mây vần vũ ngoài chân trời.
— Thôi, khuya rồi, anh đưa em về. — Cường đứng dậy, kéo nàng theo. — Mai mốt em đừng có ra giếng một mình. Có gì cứ kêu thằng Tám Lành, nó ở gần nhà em.
Sương gật đầu, theo chàng men con đường đất về xóm dưới. Đêm khuya, sương xuống lành lạnh, hai bóng người in dài trên nền đất ẩm. Tới đầu ngõ nhà nàng, Cường dừng lại:
— Em vô đi. Mai trăng còn sáng, ra vườn dừa anh nói chuyện này cho nghe.
Sương ngập ngừng một thoáng rồi khẽ "dạ", lủi vào bóng tối căn nhà lá. Cường đứng nhìn theo tới khi cánh cửa phên khép lại mới quay gót. Chàng đâu hay, bên kia bờ rạch, cái bóng mặt rỗ của Bảy Cồ đã lặng lẽ trông thấy hết, rồi rảo bước về hướng dinh cơ nhà Hương quản.
*
Đêm hôm sau, trăng quê tròn vành vạnh treo trên ngọn dừa. Ánh trăng trải vàng cả khoảng đồng sau làng, lúa đã gặt xong còn trơ gốc rạ, gió đồng thổi hương rơm thơm ngai ngái. Cường tới vườn dừa trước, ngồi trên gốc bần nghiêng ra mé nước, tay vân vê một vật nhỏ trong vạt áo bà ba.
Tiếng chân khe khẽ. Sương tới, áo bà ba trắng nổi bật giữa bóng dừa, tóc xõa một bên vai. Trăng rọi lên gương mặt nàng, da ngăm khỏe khoắn mà đêm nay sao dịu dàng lạ thường.
— Em tới rồi nè, anh Cường. — Nàng ngồi xuống bên chàng, cách một quãng e dè.
Cường cười, hàm răng trắng sáng dưới trăng:
— Em hát đi. Hát cái bài hôm trước, anh nghe hoài không chán.
Sương đỏ mặt, vò vạt áo. Một lúc, nàng cất giọng khe khẽ, ngọt như mía lùi:
— "Ai đem con sáo sang sông... để cho con sáo... sổ lồng bay xa..."
Giọng nàng len qua tàu dừa, hòa với tiếng côn trùng rỉ rả, làm Cường ngẩn người. Chàng đắm đuối nhìn nàng, lòng chợt mềm đi như đất ruộng sau cơn mưa đầu mùa. Cái thằng con trai ngang tàng, đào hoa, vụng về trước Bé Tám, giờ ngồi đây ngoan như đứa trẻ nghe mẹ ru.
Hát dứt, Sương cúi đầu thẹn thùng. Cường hắng giọng, rút từ vạt áo ra một vật:
— Anh có cái này cho em.
Đó là một cây trâm gỗ. Chàng tự tay đẽo từ một khúc gỗ trắc già, công phu mài giũa mấy đêm liền dưới ánh đèn dầu, đầu trâm khắc hình một bông sen chớm nở. Gỗ lên nước bóng mịn, ấm trong lòng tay.
— Trời đất quỷ thần ơi, anh đâu có tiền mua trâm ngọc trâm vàng cho em. — Cường gãi đầu cười. — Anh đẽo bằng tay đó. Xấu thì xấu mà... là tấm lòng anh. Em giữ làm tin. Mai mốt anh có tiền, anh mua trâm ngọc thiệt đền cho em.
Sương đón lấy cây trâm bằng cả hai tay, mắt rưng rưng. Nàng đưa lên ngắm dưới trăng, ngón tay run run lần theo cánh sen khắc nổi.
— Đẹp lắm, anh Cường... Em đâu cần trâm ngọc. Cái này em giữ tới già. — Nàng ngẩng lên, ánh mắt long lanh. — Anh đẽo bao lâu vậy?
— Ba đêm. — Cường thật thà. — Đẽo hư hết hai khúc gỗ. Tới khúc thứ ba mới ra hồn.
Sương bật cười, tiếng cười trong veo làm tan đi cả nỗi u uẩn mấy hôm nay. Nàng vén tóc, cài cây trâm lên búi tóc, rồi quay sang chàng:
— Anh coi, em cài đẹp không?
Trăng rọi nghiêng, cây trâm gỗ giản dị trên mái tóc đen của nàng sao mà duyên dáng lạ. Cường nhìn nàng, trong lồng ngực có cái gì nóng ran. Chàng buột miệng, giọng trầm xuống:
— Sương à... đời này, anh nói thiệt. Anh nghèo, anh chỉ có hai bàn tay với mấy đường quyền. Nhưng anh hứa với em — anh sẽ lên Sài Gòn, làm ăn gây dựng cho ra hồn người. Tới chừng đó anh về cưới em đàng hoàng, rước em với rước má anh, không để ai khinh mình là phận tá điền nữa.
Sương cúi đầu, hai tay đan vào nhau. Mãi nàng mới khẽ đáp:
— Em chờ anh. Anh đi đâu, làm gì, em cũng chờ. Chỉ cần anh đừng quên cái xóm nghèo này, đừng quên... em.
Hai trái tim trẻ xích lại gần. Cường đưa tay choàng qua vai nàng, Sương ngả đầu vào ngực chàng. Họ ngồi im như thế thật lâu dưới vườn dừa, nghe gió đồng thổi qua, nghe nhịp tim nhau đập trong đêm. Chẳng có gì hơn thế, chỉ là một cái ôm e ấp của đôi trai gái quê mùa chưa từng biết tới phố thị, nhưng với Cường, đó là khoảnh khắc ngọt ngào nhất chàng từng có trong mười tám năm cuộc đời.
— Khuya rồi. — Sương khẽ nói, mà chẳng buồn nhúc nhích. — Em phải về kẻo má thức giấc.
— Ừ. — Cường siết nhẹ vai nàng. — Nhưng nghe lời anh — mấy bữa nay em đừng có đi đâu một mình, nhứt là ban đêm. Anh thấy bụng dạ cứ nóng như lửa đốt. Cái thằng Ba Tỏi đó nó không phải hạng bỏ qua dễ dàng đâu.
Sương ngẩng lên nhìn chàng, trong mắt thoáng lo:
— Anh thấy gì không?
— Anh chưa thấy gì. — Cường nhìn ra bóng tối phía xóm trên, nơi ánh đèn măng-sông nhà Hương quản còn le lói. — Nhưng anh linh tính lắm. Em cứ cẩn thận giùm anh. Nghe chưa?
Nàng gật đầu. Cường đưa nàng về tới đầu ngõ, đứng nhìn theo tới khi cửa phên khép lại. Trong tay nàng, cây trâm gỗ vẫn còn ấm hơi tay chàng.
*
Cùng lúc ấy, trong dinh cơ nhà Hương quản Tỏi, đèn măng-sông sáng trưng cả gian giữa. Cậu Ba Tỏi ngồi bệ vệ trên bộ ván gõ, áo lụa phanh ngực, tay vê chén rượu đế, mặt đỏ gay vì men và vì cơn tức chưa nguôi từ bữa bị nhà ông Năm Đậu khéo từ chối lời cầu thân.
Trước mặt cậu là Bảy Cồ và một gã to con để hai chòm râu mép rậm rì — Hai Râu, tay đâm thuê chém mướn cậu Ba mới mướn ở chợ tỉnh về. Bảy Cồ khom lưng, giọng nịnh nọt:
— Cậu Ba à, tui dò kỹ rồi. Con Sương xóm dưới đêm nào cũng lén ra vườn dừa đầu làng gặp cái thằng Cường con mụ Mén. Hai đứa nó tằng tịu với nhau từ lâu rồi. Cậu để con gái nhà nó qua mặt cậu vậy sao đành.
Mặt cậu Ba Tỏi sa sầm. Cậu đập chén rượu xuống ván cái chát, rượu sóng ra tay:
— Tằng tịu? Con nhỏ đó dám chê tao mà đi với cái thằng tá điền cùng đinh đó hả? — Cậu nghiến răng. — Được. Tao không cưới nó làm thiếp nữa. Tao bắt nó về làm con ở, để tao coi cái thằng Cường đó nó làm gì được tao!
Hai Râu cười khẩy, đập tay lên đùi:
— Cậu Ba nói phải. Cái thứ con gái nhà nghèo mà bày đặt. Cậu cứ giao tui với anh Bảy đây. Đêm mai trăng còn sáng, hai đứa tui rình sẵn ở vườn dừa, hễ nó ra là tụi tui chụp gọn, bịt miệng khiêng về. Nhà tía má nó nghèo rớt, ai dám hé răng. Còn cái thằng Cường có ngon thì lên đây mà đòi.
Bảy Cồ gật gù:
— Mà cậu Ba à, phải tính kỹ. Cái thằng Cường đó có võ, học lò thầy Tư Đỗ, không phải tay vừa. Để tui mướn thêm hai ba thằng nữa cho chắc ăn.
— Mướn bao nhiêu cũng được! — Cậu Ba phẩy tay. — Tao có tiền. Bay làm gọn cho tao, tao thưởng mỗi đứa năm đồng bạc. Nhớ — đêm mai, ngay cái vườn dừa đó. Đừng để xảy ra chuyện.
Cả ba chụm đầu bàn bạc, tiếng cười hô hố vang lên trong gian nhà ngói. Họ đâu hay, ngoài hàng rào dâm bụt, một bóng người con gái đang nép sát vách, tay bụm miệng, tim đập thình thịch.
*
Đó là Bé Tám.
Tối ấy Bé Tám gánh cơm lên bán cho đám gia nhân nhà Hương quản như mọi bận. Đặt gánh xuống bên hè, cô lò dò vòng ra sau vì nghe tiếng cậu Ba Tỏi quát tháo — vốn tính tò mò, lại đang ấm ức chuyện Cường cứ quấn quýt với Sương mà chẳng đoái hoài tới mình, cô muốn nghe ngóng coi nhà địa chủ định làm gì con nhỏ xóm dưới.
Nhưng nghe được rồi, Bé Tám điếng người.
Cô ghét Sương, ghen với Sương, từng buông lời gièm pha cho hai người hiểu lầm nhau. Nhưng ghen ghét là một chuyện, còn để cho bọn nhà địa chủ bắt cóc một đứa con gái về làm con ở, biết đâu còn hãm hiếp giữa đêm — cái đó thì lòng dạ Bé Tám không đành. Dù gì Sương cũng là con gái xóm này, cũng nghèo như cô, cũng từng ra giếng gánh nước chung. Hơn nữa... nếu để chuyện này xảy ra, Cường sẽ đau khổ biết bao nhiêu. Mà Cường đau khổ thì lòng Bé Tám cũng quặn theo.
Cô run rẩy nhấc gánh cơm rỗng, lủi ra khỏi dinh cơ, vừa đi vừa ngoái lại sợ hãi. Ra tới đường cái, cô vứt đại đôi quang gánh vào bụi, ba chân bốn cẳng chạy về hướng nhà bà Thị Mén.
— Anh Cường... phải báo cho anh Cường... — Bé Tám lẩm bẩm, thở hổn hển. Đường làng đêm khuya tối mịt, chỉ có ánh trăng soi lối, hai bên là ruộng rạ mênh mông. Cô vấp phải gốc rạ té sấp mấy lần, đầu gối trầy xước, mà chẳng dám dừng.
Chạy được một quãng, tới khúc quanh gần bụi tre đầu xóm trên, Bé Tám bỗng nghe tiếng vó ngựa lộc cộc phía sau. Cô hốt hoảng nép vội vào bụi tre. Một con ngựa ô phi tới — trên lưng là Hai Râu, gã vừa được cậu Ba sai đi mướn thêm người. Gã ghìm cương ngay chỗ Bé Tám núp, dáo dác nhìn quanh như nghe thấy động.
— Đứa nào đó? — Hai Râu quát, tay rút con dao giắt lưng. — Ai núp trong bụi tre? Ra mau!
Bé Tám nín thở, người cứng đờ. Cô bụm chặt miệng, nước mắt trào ra. Chỉ cần gã phát hiện, biết cô đã nghe lén, thì cái âm mưu kia sẽ thay đổi, mà mạng cô cũng khó toàn.
Con ngựa giậm chân, hí lên một tiếng. Hai Râu chĩa mũi dao về phía bụi tre, mắt gã long lên trong bóng tối...
Còn ở căn nhà lá cuối xóm, Cường vừa về tới, ngả lưng lên bộ ván mà lòng cứ chộn rộn không yên. Chàng nắm chặt cây dao găm cán sừng của cha, cái dự cảm chẳng lành đêm nay sao nặng nề hơn bao giờ hết — như có cơn giông đang ùn ùn kéo tới, treo lơ lửng ngay trên đầu cái xóm nghèo này, chỉ chực đổ ập xuống.